Το KAΠE είναι ο εθνικός φορέας για τις Aνανεώσιμες Πηγές Eνέργειας (AΠE), την Oρθολογική Xρήση Eνέργειας (OXE) και την Eξοικονόμηση Eνέργειας (EΞE). Με το Νόμο 2244/94 “Pύθμιση θεμάτων ηλεκτροπαραγωγής από Aνανεώσιμες Πηγές Eνέργειας” και το Νόμο 2702/99, το KAΠE ορίστηκε ως το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο στους τομείς δραστηριότητάς του.
Ο κύριος σκοπός του είναι η προώθηση των εφαρμογών AΠE/OXE/EΞE σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, καθώς και η κάθε είδους υποστήριξη δραστηριοτήτων (τεχνολογικών, ερευνητικών, συμβουλευτικών, επενδυτικών) στους παραπάνω τομείς, με γνώμονα τη μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στην αλυσίδα παραγωγή/μεταφορά/χρήση της ενέργειας.
Ως Εθνικό Ενεργειακό Κέντρο, το ΚΑΠΕ επιχειρεί την εξειδίκευση και τεκμηρίωση των ενεργειακών στόχων για την εκπλήρωση των διεθνών δεσμεύσεων και υποχρεώσεων της χώρας στην προοπτική της κλιματικής ουδετερότητας και αειφορίας, με την εισαγωγή και εφαρμογή νέων θεσμών και μέτρων πολιτικής, τη διασφάλιση του εθνικού, του περιφερειακού και του τοπικού ενεργειακού σχεδιασμού, την ενδυνάμωση των δημόσιων φορέων και των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης για τη συμμετοχή τους στην ενεργειακή μετάβαση, την ανάπτυξη μηχανισμών και εργαλείων της αγοράς, τη μετάδοση νέων γνώσεων, εξειδικεύσεων, ικανοτήτων και επαγγελμάτων, και την ενημέρωση/ ευαισθητοποίηση των πολιτών.
Με το Ν. 4342/2015 (ΦΕΚ Α΄143/9.11.2015), άρθρο 26, ορίστηκε και ως το Εθνικό Κέντρο για την υποστήριξη της εφαρμογής της εθνικής πολιτικής για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την προώθηση των ΑΠΕ. Για το Καθεστώς Επιβολής Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης κατά την έννοια του άρθρου 9 του ίδιου Νόμου, έχει επιπλέον οριστεί ως Διαχειριστής Υπολογισμού, Παρακολούθησης, Ελέγχου και Επαλήθευσης αυτού.
Δυνάμει του άρθρου 20Α του Ν. 4342/2015, όπως προστέθηκε με το άρθρο 20 του Ν. 4843/2021 (ΦΕΚ Α΄193/20.10.2021), το ΚΑΠΕ έχει οριστεί ως ο αρμόδιος Φορέας για την Επαλήθευση της Υλοποίησης των Παρεμβάσεων Βελτίωσης της Ενεργειακής Απόδοσης που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των Ανταγωνιστικών Διαδικασιών Βελτίωσης της Ενεργειακής Απόδοσης.
Με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 31 της 30.9.2019 (ΦΕΚ Α’ 147/1.10.2019) προβλέπεται η σύσταση, συγκρότηση και λειτουργία της Διυπουργικής Επιτροπής για την Ενέργεια και το Κλίμα, για τη μελέτη και επεξεργασία θεμάτων του Εθνικού Ενεργειακού Σχεδιασμού, ενώ με την Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΕΠΕΑ/83505/672 (ΦΕΚ Β΄ 4200/10.9.2021) έχει συγκροτηθεί Ομάδα Εργασίας για την παρακολούθηση των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), όπου καθορίζεται η συμμετοχή και ο ρόλος του ΚΑΠΕ.
Με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/89335/5599 (ΦΕΚ Β’ 4447/28.9.2021) «Έγκριση Σχεδίου Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 25 του Ν. 4342/2015» προβλέπεται πως ο υπολογισμός των απαιτούμενων μεγεθών και η παρουσίαση του αριθμού των νοικοκυριών τα οποία πλήττονται από το φαινόμενο της ενεργειακής ένδειας, θα πραγματοποιείται από το ΚΑΠΕ σε ετήσια βάση και τα αποτελέσματα θα δημοσιοποιούνται μέσω του Εθνικού Παρατηρητηρίου της Εθνικής Ένδειας.
Το ΚΑΠΕ υποστηρίζει τεχνικά τα Τμήματα Επιθεώρησης Ενέργειας της Ειδικής Γραμματείας Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ως προς τη λειτουργία και τη συντήρηση της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων του Αρχείου Επιθεώρησης Κτηρίων και του Μητρώου Ενεργειακών Επιθεωρητών, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 54 παρ. 7 του Ν. 4409/2016 (ΦΕΚ Α΄ 136/28.7.2016), όπως ισχύει, και τη Διεύθυνση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εναλλακτικών Καυσίμων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για την εφαρμογή του άρθρου 19Α παρ. 15 του Ν. 4062/2012 (ΦΕΚ Α΄ 70/30.3.2012) (Οδηγία 98/70/ΕΕ σχετικά με την ποιότητα των καυσίμων βενζίνης και ντίζελ), όπως ισχύει.
Το ΚΑΠΕ στελεχώνεται από 110 άτομα, από τα οποία 90 και πλέον είναι έμπειρο και εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό.
Εκτός από τους κύριους χώρους εργασίας, εκτάσεως 2000 τετραγωνικών μέτρων περίπου, διαθέτει και πειραματικές εγκαταστάσεις υπαίθρου, εξειδικευμένα εργαστήρια ενεργειακών τεχνολογιών, μηχανουργείο, αίθουσες συνεδριάσεων, βιβλιοθήκη και σημαντική υπολογιστική υποδομή.
Παράλληλα, το ΚΑΠΕ εγκατέστησε στην Αττική, στην περιοχή του Λόφου Σταυραετού Κερατέας, επιδεικτικό Αιολικό Πάρκο, καθώς και Πάρκο Ενεργειακής Αγωγής. Το Αιολικό Πάρκο έχει συνδεθεί με το Εθνικό Δίκτυο Διανομής Ηλ. Ενέργειας, στο οποίο διαθέτει το ηλεκτρικό ρεύμα που παράγεται. Το αιολικό πάρκο έχει εγκατεστημένη ισχύ 3 MW και παράγει ετησίως περίπου 3,0 GWh ηλεκτρικού ρεύματος.
Οι οικονομικοί πόροι του KAΠE, προέρχονται κυρίως από προγράμματα (Ανταγωνιστικά Ευρωπαϊκά και Διεθνή Προγράμματα και Εθνικά Προγράμματα).